Thu, 08 / 2018 3:21 am | admin

Phân tích bài thơ Thuật Hoài của Phạm Ngũ Lão

(Văn mẫu lớp 10) – Em hãy phân tích nhân vật bài thơ “Thuật hoài” của Phạm Ngũ Lão (Bài văn phân tích của bạn Trần Minh Trang lớp 10A2 trường THPT chuyên Bình Long).

BÀI LÀM

Nền văn học trung đại có một đặc trưng chung là các trí thức yêu nước bàn tập trung tới vấn đề trọng đại sống còn của dân tộc và đưa quan niệm về chí nam nhi ở đời. Nhà thơ, danh tướng Phạm Ngũ Lão dưới triều Trần cũng góp mặt trong xu hướng chung đó thông qua bài thơ “Tỏ lòng”. Tác phẩm vừa là niềm tự hào, tiếng ngợi ca hào khí đậm chất Đông Á quân dân nhà Trần vừa là nỗi hổ thẹn vì chưa hoàn thành lý tưởng lớn lao của đời nam nhi:

Loading...

“Hoành sóc giang san kháp kỉ thu

Tam quân tì hổ khí thôn ngưu

Nam nhi vị liễu công danh trái

Tu thính nhân gian thuyết Vũ Hầu”

Nhắc tới Phạm Ngũ Lão hẳn ai cũng nghĩ về hình ảnh người tráng sĩ ngồi đan sọt nhưng mải đọc binh thư mà bị lính vua Trần dùng giáo xuyên qua đùi vẫn không hay biết. Phạm Ngũ Lão (1255-1320) – “cánh tay phải” của vua Hưng Đạo Vương – Trần Quốc Tuấn. Ông là người khảng khái, có chí lớn, là lãnh tướng tài ba, có tấm lòng trung quân ái quốc tuyệt đối. Phạm Ngũ Lão cũng được biết đến là cây bút tài hoa, có lượng tác phẩm khá đồ sộ. “Thuật hoài” hay “Tỏ lòng” là thi phẩm còn nguyên vẹn đến ngày nay. Bài thơ thể hiện tấm lòng yêu nước và tự hào tự tôn dân tộc của tác giả.

Phân tích bài thơ Thuật Hoài

Phạm Ngũ Lão đã “tỏ lòng” về quân đội nhà Trần trước hết:

“Hoành sóc giang san kháp kỉ thu

Tam quân tì hổ khí thôn ngưu”

(Múa giáo non sông trải mấy thu

Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu)

Ta thấy tư thế của một dũng sĩ đang “hoành sóc” (múa giáo) trong không gian của “giang san” (non sông) và thời gian “kỉ thu” (thế kỉ). Tư thế đặt với non sông trời bể và sự nghiệp dân tộc hàng ngàn năm ấy thật kì vĩ và lớn lao. Phạm Ngũ Lão đã đánh tráo động từ lên trước câu thơ để nhấn mạnh vào tư thế ấy. Nhân vật đang “hoành sóc” không tên, không tuổi. Nhân vật này là đại diện chung cho cả cộng đồng.

Câu thơ thứ hai thiên về thể hiện sức mạnh tinh thần. Phạm Ngũ Lão sử dụng các so sánh quân nhà Trần khí thế Sát Thát không khác loài chúa tể đang chế áp một con trâu mộng. Tuy nhiên, con hổ không thể đủ to lớn để “nuốt trôi” được? Tác giả đang phóng đại quá mức chăng? Thực ra, cái “nuốt trôi” kia là nuốt bằng khí thế. Khí thế dũng mãnh của loài hổ áp chế tuyệt đối. Tất nhiên, con hổ chính là hình ảnh ẩn dụ cho quân đội ta và loài trâu mộng là quân giặc.

Hai câu thơ cuối giọng thơ có sự thay đổi. Phạm Ngũ Lão đang triết lí chuyện chí nam nhi. Ta đã quá quen với vấn đề này ở văn học cùng thời:

“Làm trai đứng ở trong trời đất

Phải có danh gì với núi sông.”

(Nguyễn Công Trứ)

Vậy, ở Phạm Ngũ Lão có gì mới:

“Nam nhi vị liễu công danh trái

Tu thính nhân gian thuyết Vũ Hầu”

(Công danh nam tử còn vương nợ

Luống thẹn tai nghe thuyết Vũ Hầu)

Khác với cách diễn đạt “Nam nhi là phải…” thì Phạm Ngũ Lão lại tế nhị nhắc tới chuyện Vũ hầu. Khi nghe chuyện về “thuyết Vũ Hầu”, Phạm Ngũ Lão thấy hổ thẹn. Vũ Hầu – một nhà quân sự, chính trị kiệt xuất của Trung Quốc. Tác giả cho rằng mình còn quá kém cỏi so với những gì mà Vũ Hầu đã giúp vua Thục. Bản thân Phạm Ngũ Lão vẫn còn  nhiều “vương nọ” với con đường công danh. Nếu hiểu lịch sử, bạn sẽ biết Phạm Ngũ Lão là người được vua Trần trọng dụng và gả con gái cho. Cả đời Phạm Ngũ Lão đã đồng hành cùng quân Trần dẹp yên bờ cõi, người người kính trọng. Được cả danh tiếng và thực lực, song dường như Phạm Ngũ Lão vẫn chưa thỏa khao khát nam nhi. Điều này cho thấy lòng tự trọng và phẩm chất khiêm tốn của tác giả.

Bài thơ thất ngôn tứ tuyệt “Thuật hoài” đã thể hiện được hoài bão lớn của Phạm Ngũ Lão. Bài thơ đạt được thành công trong thể thơ, hình ảnh súc tích, giọng thơ vang vọng thể hiện hào khí Đông Á lừng lẫy trong lịch sử. Tác phẩm đã chứng minh tài năng, phong cách và tấm lòng Phạm Ngũ Lão.

>>> XEM THÊM :

Spread the love
Loading...
Bài viết cùng chuyên mục