Tue, 08 / 2018 1:56 am | admin

Phân tích bài thơ Chiều Tối của Hồ Chí Minh

(Văn mẫu lớp 11) – Em hãy phân tích bài thơ “Chiều tối” của Hồ Chí Minh (Bài văn phân tích của bạn Nguyễn Thị Tâm lớp 11A2 trường THPT Thái Nguyên).

BÀI LÀM

Sau khi bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt ở Túc Vinh, Hồ Chí Minh bị giam ở huyện Tĩnh Tây. Đúng ngày Quốc khánh Trung Hoa Quốc Dân Đảng, Hồ Chí Minh bị giải tới nhà lao Thiên Bảo. Suốt chặng đường “hơn hai mươi cây số một ngày”, Hồ Chí Minh đã viết “Chiều tối” đúc kết tâm sự:

Loading...

“Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ

Cô vân mạn mạn độ thiên không.

Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc,

Bao túc ma hoàn, lô dĩ hồng.”

“Chiều tối” hay “Mộ” – khoảng thời gian chiều tàn. Bài thơ chữ Hán “Mộ” đã thể hiện bức tranh núi rừng đại ngàn hùng vĩ một chiều nào đó mà Hồ Chí Minh mục kiến trên chặng đường dài. Qua đó, tác giả thể hiện tình yêu nước, khát vọng về tương lai.

Thiên nhiên buổi chiều tàn chất chứa nỗi niềm nhà thơ:

“Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ

Cô vân mạn mạn độ thiên không.”

(“Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ,

Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không.”)

Hình ảnh “cánh chim” đã khá quen thuộc trong văn học cổ điển, là yếu tố gợi buồn. Có cánh chim nặng nề trong thơ Huy Cận:

“Chim nghiêng cánh nhỏ bóng chiều sa”

Phân tích bài thơ Chiều Tối

Hình ảnh cánh chim nơi dòng “Tràng giang” như bị bóng chiều đè nặng, sa dần xuống. Trong “Mộ”, cánh chim mang cảm xúc “mỏi”. Một ngày dài kiếm mồi mỏi mệt rã rời. Phép nhân hóa này dụng ý muốn đối sánh với hoàn cảnh nhà thơ. Hành trình áp giải về Tĩnh Tây cũng gian khổ, khiến con người suy kiệt cả sức lực và tinh thần. Hơn nữa, cánh chim còn đang “tìm chốn ngủ”. Rừng già là nhà. Có loài chim nào lại tìm nhà ngay khi đang ở trên nhà? Không, chỉ là tâm sự của tác giả. Chính tác giả mới đích thị là người không có quê hương ngay khi đang đứng trên quê hương. Nước nhà trong xiềng xích nô lệ, đó đâu còn là nhà! Tâm trạng lẻ loi, lạc lõng của nhà thơ còn lây cả tới đám mây. Cách dịch “cô vân” thành “chòm mây” có vẻ sát nghĩa. “Chòm mây” là một đám mây nhỏ, tròn còn “cô vân” thiên về gợi cảm giác cô đơn. Một chút xíu mây ấy bị bỏ lửng ở không gian “thiên không” vô cùng vô tận đã truyền tải mọi sự cô độc trong lòng thi nhân.

Hai câu thơ cuối có sự xoay chuyển khá bất ngờ về tình cảm:

“Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc,

Bao túc ma hoàn, lô dĩ hồng.”

(“Cô em xóm núi xay ngô tối,

Xay hết, lò than đã rực hồng.”)

Không gian trở nên tươi sáng và gần gũi nhờ hình ảnh “sơn thôn”. Người em gái miền núi tảo tần, khéo léo đang đều tay xay ngô thật thân thương. Điệp cụm từ “ma bao túc” cuối câu thơ trên và đầu câu thơ cuối tạo chuỗi liên kết liên tục không có điểm dừng. Nhờ đó, hình ảnh cô gái càng như hăng say lao động sản xuất hơn. Hăng say tới mức quên cả việc trời đã vào đêm.

Trong câu thơ cuối, từ “hồng” có thể coi là nhãn tự bài thơ. Một chữ “hồng” thôi nhưng đủ làm sáng rực không gian. Một chữ “hồng” như có sức mạnh khơi dậy ngọn lửa lòng người. Ánh sáng ấy như ngọn lửa cách mạng âm ỉ cháy trong lòng người. Hồ Chí Minh là vậy! Người luôn có niềm tin bất diệt với con đường cách mạng và lí tưởng của Đảng. Đây là chất “thép” ta thường xuyên gặp trong thơ Bác.

Bài thơ thất ngôn tứ tuyệt “Chiều tối” đạt được nhiều thành công về nghệ thuật như tính sáng tạo ngôn từ, hình ảnh giản dị, không gian nghệ thuật tinh tế, giàu màu sắc cổ điển và tinh thần hiện đại. Bài thơ cho thấy tình yêu thiên nhiên, tình yêu quê hương và tâm hồn lạc quan của tác giả.

Đúng vậy, chúng ta không chỉ nhắc cái tên Hồ Chí Minh – bậc đại nhân, đại trí, đại dũng của đất nước Việt Nam mà Người còn là nhà văn, nhà thơ tài năng và mẫu mực.

>>> XEM THÊM :

Spread the love
Loading...
Bài viết cùng chuyên mục