Thu, 08 / 2018 2:49 am | admin

Bình giảng khổ thơ “Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội…” trong bài Đất Nước

(Văn mẫu lớp 12) – Em hãy bình giảng khổ thơ “Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội…” trong bài thơ “Đất nước” của Nguyễn Đình Thi (Bài văn phân tích của bạn Triệu Việt Chinh lớp 12C1 trường THPT chuyên Nguyễn Huệ).

BÀI LÀM

Hình tượng đất nước có khả năng khơi nguồn cảm hứng bất tận cho dòng chảy văn chương. Xưa có “Nam quốc sơn hà” của Lý Thường Kiệt, có Chế Lan Viên “đi tìm hình của nước”, Nguyễn Khoa Điềm tạc “Đất Nước” với tên núi tên người… Tới Nguyễn Đình Thi, nhà thơ tạc một dáng hình quê hương vừa quen vừa lạ trong mùa thu Bắc Bộ chiêm trũng trong đoạn thơ bài “Đất nước”:

Loading...

“Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội

Những phố dài xao xác hơi may

Người ra đi đầu không ngoảnh lại

Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy.”

Nguyễn Đình Thi là cây bút khá nổi bật trong cuộc kháng chiến chống Pháp. Nguyễn Đình Thi chủ yếu sáng tác ở mảng đề tài đất nước, góp phần cổ vũ cách mạng. Hình tượng đất nước trong thơ ông vừa hiền hòa tươi đẹp lại vừa đau thương và bất khuất. Đoạn thơ trong bài thơ “Đất nước” là những lời lẽ ngợi ca quê hương xứ sở Việt Nam tươi đẹp, trong sáng.

Bình giảng khổ thơ Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội

Đất nước thật đẹp tươi trong sắc thu. Có điều, đoạn thơ này đề cập tới mùa thu hoài niệm, mùa thu của năm tháng xưa cũ, khi đó đất nước còn chìm trong đau thương chiến tranh. Hai câu thơ đầu đoạn thể hiện vẻ đẹp thiên nhiên và hai câu thơ sau là hình ảnh con người trong mùa thu năm cũ. Cái tài của Nguyễn Đình Thi đó là tìm tòi sáng tạo và thể hiện qua những đường nét chạm khắc tinh tế.

Hai câu thơ tả cảnh rất đặc trưng mùa thu Hà Nội:

“Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội

Những phố dài xao xác hơi may”

Một bức tranh rất đặc trưng với những hình ảnh “chớm lạnh”, “phố dài xao xác”, “hơi may” gợi lên hồn thu Hà Nội. Cái “chớm lạnh” không chỉ diễn tả không gian lành lạnh, gió mùa chạm nhẹ lên da thịt con người mà còn như vắng lặng lắm. Vắng lặng nên con người mới cảm nhận được một chút lạnh “chớm” trên da thịt. Kết hợp với vắng lặng âm thanh là sự vắng lặng trong không gian của những con phố dài. Một từ dài kéo mọi vật lê thê. Thế nên, sự vắng lặng càng gợi buồn hơn. Từ “hơi may” cũng thật độc đáo. Người ta thường nói “heo may”, tức là những luồng gió hun hút thổi. Tuy nhiên khi nói “hơi may” lại khiến người ta nghĩ nhiều về cảm giác. Cái lạnh như đang thấm vào hơi thở con người. Hơn nữa, Nguyễn Đình Thi còn đảo trật tự từ. Thường sẽ là hơi may khiến phố xao xác. Ở thơ ông Nguyễn, người như thấy cái xao xác trước rồi mới cảm nhận được hơi may. Dường như mọi thứ thuộc về bức tranh này đều dề già, thườn thượt, chậm rãi tới mệt nhoài. Đó cũng là nét đặc trưng của thu Hà Nội.

“Người ra đi đầu không ngoảnh lại

Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy.”

Hai câu thơ sau khắc họa hình ảnh người ra đi đậm nét đẹp cổ điển và tinh thần hiện đại. Cổ điển ở chỗ, cái “không ngoảnh lại” dứt khoát kia mang tầm vóc và khí chất của chàng Kinh Kha vượt sông Dịch xưa:

“Phong tiêu tiêu hề, Dịch thủy hàn

Tráng sĩ nhất khứ hề, bất phục hoàn”

Người ra đi ở đây là thanh niên Hà Thành lên đường xung phong ra trận. Những người thanh niên trí thức yêu đời, mộng mơ theo tiếng gọi của Tổ quốc sẵn sàng dấn thân vào biển lửa. Khí tiết ấy chẳng khác bậc đại trượng phu xưa. Chân dung cổ điển song tình cảm rất hiện đại. Ta không rõ “sau lưng” kia là gì? Có thể là người con gái, người mẹ, người chị… tiễn đưa. Cũng có thể, tất cả chỉ là một “thềm lắng lá rơi đầy”. Người ra đi dứt khoát là thế. Nhưng ở phía sau là một chân trời nỗi niềm. Cảnh thực trời thu, lá rơi thềm là lẽ dễ hiểu. Tuy nhiên, khi lòng người phải chia xa tổ ấm, cũng có khác nào nỗi buồn lá xanh ngả vàng lìa cành đâu? Thiên nhiên và lòng người hòa quyện tuyệt đối.

Tóm lại, 4 câu thơ trong bài “Đất nước” vừa tả cảnh vừa tả người nhưng đều chung điểm giàu chất hội họa. Nguyễn Đình Thi đã cất công tìm kiếm hình ảnh độc đáo và cách diễn đạt sáng tạo, từ đó khắc họa lên bức tranh vừa quen vừa lạ, vừa gần gũi mà vừa xa vời.

>>> XEM THÊM :

Spread the love
Loading...
Bài viết cùng chuyên mục